شفاخانه شهدا، کویته

شهدا ارگنایزیشن نیز مانند بسیاری از سازمانهای امداد رسان از کار برای مهاجران در پاکستان آغاز کرد. برای نخستین بار در سال 1988 میلادی بود که شهدا ارگنایزیشن به همکاری CWS کلینیکی را به نام کلینیک شهدا که بعدا" تبدیل به شفاخانه شهدا شد، در شهر کویته پاکستان ایجاد کرد. این کلینیک برای مهاجران افغان ایجاد شد و قصد بر این بود مه کمک صحی به مهاجران افغان بناید درحد دادن یک تابلیت مسکن محدود بماند بلکه بیماریهای جدی آنها نیز باید مداوا شود، حتی بیماری هایی که نیاز به عملیات داشته باشند. باتوجه نیاز فراوان مهاجران افغان به دوا و داکتر ابن کلینیک که در مری آباد شهر کویته موقعیت داشت مورد هجوم موجی از نیازمندان و بیماران قرار گرفت.
مداوای مهاجران در این کلینیک کاملا" رایگان بود. روزانه بین 280 تا 300 مریض به شکل سرپا در این کلینیک مداوا می شد که اکثر آنها را زنان و کودکان تشکیل می دادند. در این کلینیک برعلاوه مریضان OPD مریضاه گوش و گلو، ولادی نسایی و بیمارانی که نیاز به جراحی داشتند نیز مداوا می شدند. بخش جراحی کلینیک 15 بستر داشت و بصورت اوسط ماهانه بین 30 تا 45 عملیات در این کلینیک انجام می شد و بخش های ایکسری، لابراتوار، آلتراسوند و واکسیناسیون نیز فعال بود. در ابتدا صرفا" مهاجران افغان به این کلینیک مراجعه می کردند و بعد ها به دلیل نبود امکانات در داخل افغانستان مریضان از داخل افغانستان نیز به این مرکز مراجعه می کردند. این کلینیک با سال 2004 میلادی در شهر کویته پاکستان فعال بود.
دفتر های ثبت مشخصات بیماران شفاخانه شهدا در کویته نشان میدهد که سالانه صدهزار و هشت صد (100800) بیمار بصورت سراپا مداوا شده و نزدیک به 480 عملیات انجام شده است و این شفاخانه 16 سال در کویته فعال بود که با این حساب شمار بیمارانی که در این شفاخانه مداوا شده اند به صد ها هزار نفر میرسد.

تمویل کننده گان بخش صحی سال 2007

شفاخانه شهدا ، جاغوری

تهداب ساختمان این شفاخانه در سال 1988 میلادی گذاشته شد. قرار بود کار ساختمان این شفاخانه بعد از دو سال به پایان برسد ولی به دلیل مشکلات که قبلا" ذکرش رفت از جمله سه بار چورشدن مواد ساختمان آن توسط گروههای مسلح، سر انجام کار تعمیر ساختمانی آن توسط داکتر سیما سمر افتتاح شد، و فعالیت اش را آغاز کرد. داکتر سیما سمر بنیانگذار شهدا ارگنایزیشن، داکتر ایوب عالمی، داکتر محمد سرور احسانی، داکتر فاطمه و داکتر غلام حسین صابری از نخستین داکترانی بودند که کار در شفاخانه شهدای جاغوری را آغاز کردند. این شفاخانه 25 بستر دارد. بخش های جراحی، داخله، نسایی و لادی، آلتراسوند، ایکسری، لابرتوار ، واکسیناسیون و تنظیم خانواده در این شفاخانه فعال است و از بدو تساسیس تاکنون (2007 میلادی) از سوی شهدا ارگنایزیشن تمویل می شود.
این شفاخانه بطور اوسط روزانه بین 90 تا 100 بیمار سرپا را مداوا کرده و بطور متوسط ماهانه 35 تا 40 عملیات جراحی در این شفاخانه انجام می شود. شفاخانه جاغوری باداشتن 52 بستر و ملحقات و ملزومات دیگر در سالهای جنگ تعنی دهه نود میلادی بزرگترین بنای کانکریتی بود که در هزاره جات ساخته شده بود و تا کنون مدرن ترین و مجهز ترین شفاخانه در تمامی هزاره جات به حساب می آید. اهالی ولسوالی های جاغوری، قره باغ، مالستان ، اجرستان، گیلان ، ناهور و بخش های از ولایات زابل و ارزگان از خدمات این شفاخانه مستفید شده اند و در سالهای اول فعالیت این شفاخانه بیماران جدی مناطق بهسود، بامیان، شهرستان و دایکندی نیز به همین شفاخانه های بهسود و یکاولنگ مراجعه بیماران بامیان و بهسود کمتر شد.
لازم به یاد آوری است که هدف از ایجاد شفاخانه جاغوری از همان ابتدا این بود که بتواند بسیاری از مناطق اطرافش را که در بالا از آن نام برده شد پوشش هد و واقعا" نیز که چنین بوده است. بیماران بسیار ی از شفاخانه شهدا در جاغوری مراجعه کرده و اگر ممکن بوده مداوا شده اند. مراجعه بیش ار حد بیماران ار مناطق به این نتیجه رساند که باید در صورت امکان فعالیت هایش را در مناطق دیگر هزاره جات نیز گسترش دهد که بعد از آن تلاش برای یافتن امکانات و فعال کردن شفاخانه های بهسود و یکاولنگ آغاز شد. شفاخانه جاغوری در حال حاضر 49 نفر داکتر و کارمند دارد و هنوز از سوی شهدا ارگنایزیشن اداره می شود.

شفاخانه شهدا تگاب ( ولایت میدان وردک)

ساختمان شفاخانه تگاب بهسود در زمان محمد داود خان رئیس جمهور فقید افغانستان که در سال 1357 خورشیدی به دنبال کودتای کمونیست ها کشته شد گذاشته شده بود. اما پیش از اینکه این شفاخانه فعال شود افغانستان در گیر جنگ شد و ساختمان شفاخانه تگاب که برای درمان و کمک به مردم تهداب گذاری شده بود تبدیل به یکی از سنگرهای جهاد و جنگ شد. در سال 1996 میلادی و بعد از در خواست مردم بهسود مبنی بر فعال ساختن این شفاخانه شهدا ارگنایزیشن کار بررسی های مقدماتی احیای مجدد آن آغاز کرد.
باز سازی تعمیر این شفاخانه یک سال به طول انجامید و در سال 1997میلادی داکتران شفاخانه به کار آغاز کردند. در این شفاخانه بخش های داخله، جراحی، ولادی نسایی، ایکسری، لابراتوار، التراسوند و واکسیناسیون فعال است. این شفاخانه دارای 20 بستر بوده و عملیات های جراحی عمومی در آن انجام می شود. روزانه بین 60 تا 80 نفر بصورت سرپا در این شفاخانه مداوا می شوند و عملیات جراحی این شفاخانه بصورت اوسط ماهانه به 12 تا 18 عملیات می رسد. در حال حاضر این شفاخانه 33 نفر داکتر و کارمند دارد و ار سوی شهدا ارگنایزیشن تمویل می شود.

شفاخانه شهدا یکاولنگ

ساختمان شفاخانه یکاولنگ توسط دولت ساخته شده بود، در سالهای جنگ ایرانی ها این شفاخانه را فعال نگه داشتند اما در اثر بمباران طالبان قسمت زیاد این شفاخانه تخریب شد. بعد از تسلط طالبان بر یکاولنگ در سال 1998 میلادی شهدا ارگنایزیشن آن را دوباره فعال کرد اما در همان آغاز کار به دلیل نبرد های پیهم میان طالبان و حزب وحدت، شفاخانه شهدا سه بار ناگزیر شد از محلی به محل دیگر نقل مکان کند و هر سه بار تمامی وسایل و امکانات شفاخانه توسط داکتران و کارمندان این شفاخانه به محل امن تری منتقل می شد.
در بهار سال 1999 میلادی جنگ میان طالبان و جزب و حدت شدت بیشتری به خود گرفت. بعضی ار نهاد های خیریه که در یکاولنگ فعال بودند این منطقه را ترک کردند و تنها مرکز درمانی که در این ولسوالی فعال ماند شفاخانه شهدا ارگنایزیشن در یکاولنگ بود. در آن سال یکاولنگ چندین بار میان نیروهای متخاصم دست به دست شدو در این گیرو دار به شفاخانه نیز آسیب رسید، قسمت های از تعمیر شفاخانه در اثر بمباران طالبان از بین وفت و سه تن از کارمندان آن جایشان را از دست دادند.
در همین سال قسمت های اعظم یکاولنگ از سکنه خالی شد و تیم صحی شهدا ارگنایزیشن نیز که از یک طرف می دیدند شفاخانه ویران شده و از سوی دیگر مردم به کوهها آواره شده اند و به شدت هم به کمک های فوری صحی نیاز دارند. بصورت گروه های سیار صحی کارمی کردند. بعد از سقوط طالبان شفاخانه شهدا در یکاولنگ دوباره توسط شهدا ارگنایزیشن باز سازی شد و بر علاوه بخش های قبلی التراسوند، ایکسری و واکسیناسیون نیز فعال کردید. این شفاخانه در حال حاضر 35 بستر داردو روزانه بطور متوسط بین 80 تا 100 مریض به این شفاخانه مراجعه می کند و حدود 25 تا 28 مورد عملیات ماهانه در این شفاخانه ثبت رسیده است. در حال حاضر( 2007 میلادی) شفاخانه شهدا ارگنایزیشن در یکاولنگ سی و چهار نفر داکتر و کارمند دارد و از سوی شهدا ارگنایزیشن اداره می شود.

کلینک های شهدا

در کنار شفاخانه ها شهدا ارگنایزیشن تصمیم گرفت برای رفع نیازمندی های ابیدایی صحی کلینیک های کوچک دیگر را نیز ایجاد کند. براساس همین برنامه شش کلینیک حمایت طفل و مادر نیز در جاغوری ایجاد شد. این کلینیک ها داکتر نداشتند و صرف با یک و یا دو پرستار اداره می شدند. بیماران صعب العلاج را به شفاخانه می فرستادند، مردم می توانستندمریضان شان را به شفاخانه برساند. اما کلینیک های بیرون از ولسوالی جاغوری همه داکتر داشتند و تسهیلات به گونه ای بود که اهالی تازمانی که به بیماری های خیلی دشوار مواجه نمی شدند می توانستند با مراجعه به این کلینیک ها در مان شوند. ارایه خدمات در این کلینیک ها کاملا" رایگان بود.
فعالیت برخی از این کلینیک ها در مواردی بسیار مهم و حیاتی بود. بعنوان نمونه و بقول معروف مشت نمونه خروار ار کارها و فعالیت های کلینیک شهدا در غرب کابل می تواند یاد کرد. بعد از سقوط داکتر نجیب الله پیروزی مجاهدین، بررسی که از وضعیت مردم غرب کابل صورت گرفت وضعیت صحی مردم در کل خوب نبود.لذا تصمیم گرفته شد که یک داکتر ، دو پرستار و دو خدمه داشت در سال 1993 میلادی فعال شد. باتوجه به جنگ های میان گروهی کابل در دهه نود میلادی و باتوجه به اینکه بارها اتفاق می افتاد مه در اثر شدت جنگ ها مردم غرب کابل نمی توانستند خود را برای مداوا به شفاخانه های مرکز شهر برسانند، موجودیت کلینیک شهدا در غرب کابل غنیمت بزرگی بود. زیرا در آن زمان بجز در مانگاههای خصوصی کوچک که تعدادی از مردم هزینه پرداخت فیس و قیمت دوای آن را نداشتند، کلینیک های که بصورت رایگان خدمات ارایه کنند یا نبود یا هم خیلی اندک بود.

آموزش نرسنگ

یکی دیگر از برنامه های شهدا ارگنایزیشن در عرصه صحت و درمان، تربیت پرستار یا نرس بود. زیرا براساس سروی و برسی که شهدا انجام داده بود بیشترین نیازی که در مناطق مرکزی احساس می شدو مردم به شدت به آن نیاز داشتند، کارمندان صحی بود. چون از گذشته بنا به دلایل زیاد از جمله سیاست های ویژه دولت های مرکزی در افغانستان از مناطق هزاره جات کسی در این زمینه تربیت نشده بود، یعنی کادر محلی بسیار کم بود، حتی می توان گفت که این مناطق کادر محلی اطلا" نداشت. از سایر نقاط افغانستان یا پاکستان کسی حاضر نبود برای کار به هزاره جات برود. از سوی دیگر شهدا ارگنایزیشن سعی می کرد برنامه هایش را در بخش صحت گسترش دهد و آنگونه که قبلا" گفته شد دید شهدا ارگنایزیشن نسبت به نیاز مندی های مردم و رفع آن مبتنی بر کمک اساسی و دراز مدت بود و بدون شک اجرای چنین برنامه ای در نبود کادر محلی و بومی تقریبا" ناممکن بود.
بسیاری از نیاز مندی های مراکز صحی مانند وسایل و تجهیزات لازم، دوا و حتی ساختمان را می شد بزودی تهیه و ترتیب کرد اما کمبود کادر مسلکی و کارمند مشکل بود و نیاز به زمان و برنامه ریزی دقیق داشت، زیرا شهدا ارگنایزیشن در بررسی که کرده بود، بیشتر از همه چیز به اهمیت کادر محلی و بومی پی برده بود. بنابر این تمام سعی شهدا ارگنایزیشن براین بود که باید تا آن حدی که ممکن بود و شهدا ارگنایزیشن از پس آن بر می آمد باید این مشکل حل می شد.
در این زمینه تنها امکانی که شهدا ارگنایزیشن داشت شفاخانه ها و داکترانی بود که با این نهاد کار می کردند. بنابر این می شد که عده ای را حد اقل بعنوان پرستار آموزش داد. ناگفته نماند که شهدا ارگنایزیشن برای شفاخانه های خودنیز کارمند نیازداشت و باید عده از خود منطقه تربیت می شدند. مجموعه این عوامل دست به دست هم داده و سبب شد تا شهدا ارگنایزیشن برنامه های تربیت پرستاران یا نرس را آغاز کند.

کورسهای تربیت پرستار در پاکستان

بخستین برنامه برای تربیت پرستاران از شفاخانه شهدا ارگنایزیشن در شهر کویته پاکستان شروع شد. در این برنامه ها برای دختران و حانمهای تحصیل کرده امتیاز داده شد تا از یک سو به نحوی به خانمها در محیط مهاجرت کمک شده باشد و از سوی دیگر نیاز که از آن سخن گفته شد نیز رفع شده باشد. کورسهای تربیت پرستار شهدا ارگنایزیشن از سال 1989 میلادی در شفاخانه شهدا در شهر کویته شروع شد و تا سال 2000 میلادی ادامه داشت. هر سال 20 نفر در این کورسها آموزش می دیدند که شماری از میان افغانهای مهاجر در کویته بودند و شمار دیگر هم از داخل افغانستان می آمدند.
2201 نفر که بیشتر آنان را خانمها تشکیل میدادند، در جریان یازده سال از 1989 تا 2001 میلادی از طریق برنامه های شهدا آموزش دیدند و بیشتر شان به کلینیک ها و شفاخانه های شهدا ارگنایزیشن در داخل افغانستان و یا هم در شفاخانه ها و کلینیک های دیگر مشغول کار شدند. بعد از به میان آمدن دولت موقت و از سرگیری برنامه های عادی دولت، وزارت صحت عامه افغانستان نیز یکی از مشکلات جدی و اساسی که با آن مواجه شد، کمبود کادر در زمینه صحت بود به ویژه در مناطق دور دست و روستاهای افغانستان. بنابر این وزارت صحت تصمیم گرفت از کسانیکه در کورسهای شهدا ارگنایزیشن آموزش دیده بودند امتحان بگیرد که بعد از سپری کردن دو مرحله، امتحان تمامی کسانیکه کورسهای تربیت پرستاری شهدا ارگنایزیشن را دیده بودند در شمار کارمندان وزارت صحت پذیرفته شده و در کلینیک ها و شفاخانه های دولتی گماشته شدند.

کورسهای تربیت پرستاری داخل کشور

این برنامه بعد ها با ایجاد شفاخانه شهدای جاغوری در داخل افغانستان نیز روی دست گرفته شد. همانگونه که در بالا نیز ذکرش رفت، شهدا ارگنایزیشن برای تطبیق برنامه های خود نیز به یک تعداد کارمندصحی نیازمند بود تا حد اقل در خود شفاخانه جاغوری که مراجعین بسیار نیز داشت ، کار کنند. بنابر این 20 نفر او ولسوالی جاغوری در نخستین دوره آموزش پرستاران شهدا ارگنایزیشن در داخل آموزش دیدند. در دوره دوم تصمیم گرفته شد، که شماری باید از دیگر مناطق مرکزی نیز آموزش ببینند. اما یکی از مشکلات که شاید حالا باور کردنی نباشد این بود که کسی به سادگی حاضر نبود دختر جوانش را به جاغوری بفرستد. سرانجام بعد از تلاش فراوان چهار نفر از لعل و بیست و چهار نفر از یکاولنگ حاضر شدند تا در دوره های آموزشی پرستاری یا نرسنگ شفاخانه شهدا جاغوری هفت دوره ادامه یافت که مجموعه 310 نفر از مناطق لعل و سرجنگل، یکاولنگ، شهرستان، نلخاب، پنچاب( پنجو) و جاغوری در آن آموزش دیدند و بیش از 50 در صد آنان را دختران بشکیل می داد.
بعد ها برنامه های تربیت پرستار در شفاخانه های دگر شهدا ارگنایزیشن نیز ادامه یافت، زیرا این نیاز اساسی بود و باتوجه به اینکه کار در عرصه صحت برای شهدا اولویت داشت، این برنامه ها ادامه یافت. بصورت مجموعه از سال 2002 تا سال 2006 میلادی 100 نفر دختر و پسر در شفاخانه شهدا در بهسود آموزش دیده و بعد از سپری کردن امتحان وزارت صحت بعنوان کارمندان صحی وزارت صحت رسما" در مناطق مختلف مشغول کار شدند. برنامه های آموزشی پرستاران بعد از سال 2002 میلادی در شفاخانه بهسود متوقف شد اما در شفاخانه یکاولنگ تا کنون (2007 میلادی) نیز ادامه دارد.